Afgeslankte Wet VBAR: wat verandert er in 2026 voor IT-inhuur?

Direct antwoord

De Wet VBAR is in maart 2026 fors versmald: het verduidelijkingsdeel (VBA) is geschrapt, en wat overblijft is een rechtsvermoeden van werknemerschap voor werkenden met een uurtarief onder de €38. Voor het inhuren van senior data-, cloud- en AI-expertise verschuift het juridische risico daarmee naar inbedding in de organisatie en gezagsverhoudingen, niet naar het tarief alleen. BWNEXT levert consultants in vaste dienst, waardoor het schijnzelfstandigheidsvraagstuk per definitie niet speelt.

• VBA geschrapt: op 6 maart 2026 kondigde de minister aan dat het verduidelijkingsdeel uit de plannen verdwijnt; alleen het rechtsvermoeden blijft.
• Grens van €38: werkenden onder dit uurtarief (peildatum 1 januari 2026) kunnen stellen dat zij werknemer zijn.
• Inbedding telt: voor IT geldt dat hoge tarieven beschermen, maar gezagsverhoudingen en inbedding het echte risico vormen.
• Wtta vanaf 2027: uitleners in de IT mogen alleen nog mensen ter beschikking stellen na toelating door de NAU.
• Werknemerschap als rustige route: consultants in vaste dienst vallen buiten het rechtsvermoeden en de schijnzelfstandigheidstoets.

Introductie

"Klanten zien ons als sparringspartner; de data manager kan echt op ons advies vertrouwen."

— Bas

Een Head of Data bij een semicon-bedrijf in Brainport heeft drie zzp-specialisten ingehuurd voor een dataplatformtraject van achttien maanden. Vast bureau, vaste werkplek, vast standup-ritme. Dan komt de vraag van de jurist: hoe houdbaar is deze constructie nog onder de nieuwe wetgeving? BWNEXT ziet die vraag steeds vaker terugkomen bij opdrachtgevers die lange, ingebedde data- en AI-trajecten draaien met externe specialisten.

Het juridische landschap rond IT-inhuur is in 2026 ingrijpend veranderd. De Wet DBA, jarenlang het ijkpunt, wordt vervangen. Maar de opvolger waar iedereen zich op voorbereidde, de Wet VBAR, is begin 2026 zelf fors uitgekleed. Wat overblijft is een smaller maar scherper instrument, en er komen andere wetten naast te liggen die de uitleenmarkt raken.

Dit stuk legt uit wat er feitelijk verandert, wat het betekent voor wie data-, cloud- en AI-expertise inhuurt, en waarom de keuze tussen externe constructies geen formaliteit meer is maar een ontwerpbeslissing.

Wat is de huidige stand van de IT-inhuurmarkt?

De Nederlandse IT-inhuurmarkt draait op een groot zelfstandigenbestand dat sinds 2025 voor het eerst krimpt onder druk van handhaving en nieuwe wetgeving. De cijfers laten een kantelpunt zien.

Een markt die al een decennium groeide

Volgens het CBS telde Nederland in 2024 bijna 1,3 miljoen zzp'ers als hoofdbaan, oftewel 13 procent van alle werkenden. Binnen de ICT-sector is dat aandeel nog uitgesprokener: 88 procent van de ICT-bedrijven bestaat uit dienstverleners, en de bruto toegevoegde waarde groeide in 2022 met 11,3 procent, ruim het dubbele van de algehele economische groei. De zelfstandige IT-specialist is decennialang de smeerolie van die groei geweest.

Het eerste echte keerpunt

In 2025 keerde het tij. Volgens cijfers van het CBS daalde het aantal zzp'ers in het eerste kwartaal van 2025 met 28.000 ten opzichte van dezelfde periode in 2024, de eerste afname sinds de meting in 2013 begon. Die daling hangt samen met de hervatting van de handhaving van de Wet DBA per 1 januari 2025. Opdrachtgevers werden voorzichtiger, en een deel van de zelfstandigen koos voor een dienstverband.

Wat dit voor inhuur betekent

Voor een IT-Director betekent dit dat het pool van beschikbare zelfstandige senior-specialisten dunner wordt, juist op het moment dat de vraag naar data- en AI-expertise stijgt. BWNEXT vangt dat op met consultants in vaste dienst die end-to-end trajecten draaien, van platformkeuze tot productie, zonder dat de opdrachtgever zich zorgen hoeft te maken over de houdbaarheid van de inhuurconstructie.

Checklist:

• Inventariseer hoeveel van je lopende IT-trajecten draaien op één enkele zelfstandige zonder vervanging: bij meer dan twee kritieke rollen loop je continuïteitsrisico
• Toets per externe of de samenwerking langer loopt dan zes maanden met vaste werktijden: dat verhoogt het inbeddingsrisico
• Breng in kaart welke rollen je structureel inhuurt versus projectmatig: structurele inhuur hoort eerder thuis bij een vaste constructie

Wat verandert er precies aan de Wet VBAR in 2026?

De Wet VBAR is in maart 2026 teruggebracht tot één kernonderdeel: een rechtsvermoeden van werknemerschap bij lage tarieven. Het verduidelijkingsdeel is geschrapt. Dat is een wezenlijke koerswijziging.

Het VBA-deel is van tafel

Volgens Vereniging ZZP Nederland kondigde minister van Werk en Participatie Thierry Aartsen op 6 maart 2026 aan dat het VBA-deel van de eerdere plannen voor nieuwe zzp-wetgeving wordt geschrapt. Het ambitieuze idee om de beoordeling van álle arbeidsrelaties wettelijk te verduidelijken sneuvelde. Wat het kabinet in plaats daarvan versneld wil invoeren, is het rechtsvermoeden van werknemerschap bij lage tarieven.

De grens van €38 per uur

Via een nota van wijziging van 10 maart 2026 behoudt het kabinet uit de VBAR alleen dat rechtsvermoeden. Volgens Van Doorne Advocaten kunnen werkenden met een uurtarief van minder dan €38 (peildatum 1 januari 2026, tweejaarlijks verhoogd conform het minimumloon) stellen dat zij geen zzp'er maar werknemer zijn. Het kabinet hoopt dit onderdeel uiterlijk 31 augustus 2026 in het Staatsblad te hebben staan. Voor senior IT-tarieven, die doorgaans ruim boven die grens liggen, lijkt het rechtsvermoeden op het eerste gezicht niet relevant.

Waarom hoge tarieven geen vrijbrief zijn

Maar daar zit precies de valkuil. Volgens ZZPShield geldt voor IT en consultancy dat hogere tarieven weliswaar beschermen tegen het rechtsvermoeden, maar dat inbedding in de organisatie en gezagsverhoudingen het specifieke risico vormen bij de beoordeling van de arbeidsrelatie. Een data engineer die anderhalf jaar in een vast team meedraait, dezelfde tooling gebruikt en aangestuurd wordt als interne medewerker, is feitelijk ingebed, ongeacht het uurtarief. Het tarief beschermt tegen het automatische vermoeden, niet tegen de bredere toets.

Checklist:

• Tarief onder €38 per uur: rechtsvermoeden van werknemerschap is van toepassing, herzie de constructie
• Tarief boven €38 maar lange duur en volledige inbedding: tariefbescherming geldt, maar het inbeddingsrisico blijft, leg de afbakening vast
• Tarief boven €38 en duidelijk afgebakend projectresultaat zonder dagelijkse aansturing: laagste risicoprofiel

Welke trends bepalen IT-inhuur de komende jaren?

Naast de versmalde VBAR komen er meerdere wettelijke en marktbewegingen samen die de manier waarop organisaties data-, cloud- en AI-expertise inhuren structureel veranderen. Vijf ontwikkelingen springen eruit.

Trend 1: de Wtta hertekent de uitleenmarkt

De Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) gaat in op 1 januari 2027. Volgens de Nederlandse Arbeidsinspectie mogen uitleners, waaronder bureaus actief in de IT, vanaf dan alleen nog arbeidskrachten ter beschikking stellen als zij zijn toegelaten door de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt. Vanaf 1 januari 2028 mogen inleners uitsluitend samenwerken met toegelaten uitleners. Dat verkleint de markt van losse inhuur en verhoogt de drempel voor wie zonder vaste structuur opereert.

Trend 2: inbedding wordt het juridische strijdtoneel

Nu het rechtsvermoeden alleen het lage segment raakt, verschuift de aandacht voor het senior-segment volledig naar inbedding en gezag. Dat is geen tarief- maar een werkwijzevraag. Organisaties gaan hun inhuur scherper afbakenen op resultaat, niet op aanwezigheid.

Trend 3: AI-trajecten vragen om continuïteit, niet om losse handjes

AI- en machine learning-projecten stranden zelden op techniek. BWNEXT ziet dat ze vooral vastlopen op organisatie en overdracht, zoals beschreven in waarom data- en AI-projecten stranden. Een MLOps-traject dat van proof of concept naar productie moet, vraagt continuïteit over kwartalen heen. Losse inhuur die juridisch onder druk staat, past daar slecht bij.

Trend 4: opdrachtgevers willen één aanspreekpunt met aansprakelijkheid

Met drie elkaar overlappende wetten (versmalde VBAR, Wtta, en de overgang van de Wet DBA) groeit de behoefte aan een partij die de juridische en fiscale verantwoordelijkheid draagt. Een consultancy met consultants in vaste dienst neemt die last over.

Trend 5: schaarste duwt richting vaste teams

Met 28.000 minder zzp'ers en stijgende AI-vraag wordt het binden van senior-talent belangrijker dan het flexibel inhuren ervan. Vaste teams met kennisdeling worden een concurrentievoordeel.

Checklist:

• Loopt een lopend contract met een extern bureau door tot na 1 januari 2028? Controleer of het bureau Wtta-toelating heeft of gaat aanvragen
• Draait een AI- of dataplatformtraject langer dan twee kwartalen? Borg overdracht en continuïteit, niet alleen capaciteit
• Huur je structureel dezelfde rol in? Overweeg een vaste constructie boven herhaalde losse inhuur

Wat betekent dit voor jouw organisatie?

Voor opdrachtgevers betekent de stapeling van wetgeving dat de inhuurvorm een risicobeslissing wordt, niet langer een inkoopdetail. Elke trend uit de vorige sectie vertaalt zich naar een concrete keuze.

Het inbeddingsrisico concreet maken

Neem een Head of Data bij een middelgroot fintech-bedrijf die voor een Databricks-migratie twee externe data engineers inzet voor twaalf maanden. Beiden rekenen ruim boven de €38, dus het rechtsvermoeden raakt ze niet. Maar ze zitten in het vaste scrumteam, krijgen dagelijkse sturing en gebruiken interne tooling. Onder de bredere beoordeling van de arbeidsrelatie is dat inbedding. Het tarief beschermt tegen het automatische vermoeden, niet tegen de feitelijke toets. Voor dit type langlopend, ingebed werk is een consultant in vaste dienst bij een consultancy de rustigste route.

Werknemerschap haalt het vraagstuk van tafel

Het schijnzelfstandigheidsvraagstuk geldt per definitie voor zelfstandigen en hun opdrachtgevers, niet voor werknemers. BWNEXT-consultants zijn werknemers in vaste dienst, met arbeidscontract, sociale zekerheid en pensioenopbouw. Senior data-, cloud- en AI-expertise inhuren via BWNEXT als opdrachtgever is daarmee een arbeidsrechtelijk voorspelbare keuze: geen rechtsvermoeden, geen inbeddingsdiscussie, geen handhavingsrisico.

De Brainport-realiteit

In het Brainport-ecosysteem rond Eindhoven, met semicon, OEM en high-tech maakindustrie, draaien data- en AI-trajecten vaak over meerdere kwartalen met diepe domeinkennis. Juist daar is continuïteit belangrijker dan flexibiliteit. BWNEXT begint zulke trajecten met een analysefase van doorgaans een week, waarin niet de technologie maar het einddoel centraal staat: terug naar het fundament. Komt een geplaatste consultant in een leidende rol terecht, dan schaalt BWNEXT op met een tweede data engineer zodat het tempo niet inzakt. Voor klanten in Limburg en de rest van Zuid-Nederland geldt dezelfde aanpak.

Checklist:

• Lang traject (meer dan zes maanden) met dagelijkse aansturing: kies een vaste constructie boven losse inhuur
• Afgebakend projectresultaat zonder inbedding: externe inhuur kan, maar leg afbakening schriftelijk vast
• Structurele, terugkerende rol: werk via een consultancy met werknemers of neem in vaste dienst

Hoe bereid je je voor op de nieuwe regels?

Voorbereiding draait om drie dingen: je huidige inhuur in kaart brengen, je constructies toetsen op inbedding, en je leveranciers screenen op Wtta-gereedheid. Onderstaande stappen maken dat concreet.

Stap voor stap je inhuur toetsen

1. Inventariseer alle externe IT-inhuur en noteer per persoon: uurtarief, contractduur, mate van inbedding en of het werk structureel of projectmatig is.
2. Markeer alle tarieven onder €38 per uur: daar geldt het rechtsvermoeden vanaf invoering, herzie deze constructies eerst.
3. Beoordeel de inbedding van de hoog-betaalde externen: vaste werktijden, interne aansturing en lange duur zijn risicosignalen.
4. Screen je leveranciers op Wtta-toelating, want vanaf 1 januari 2028 mag je alleen nog samenwerken met toegelaten uitleners.
5. Kies per rol de juiste vorm: structureel werk hoort bij een vaste constructie, afgebakende projecten kunnen extern.

De vergelijking in één overzicht

De onderstaande tabel zet de drie gangbare inhuurvormen voor senior IT-werk naast elkaar op de criteria die er in 2026 toe doen.

Waarom het 75/25-model hierin past

Voor de specialist zelf biedt werknemerschap bij een consultancy de zekerheid van een vast dienstverband zonder het ondernemersrisico van het rechtsvermoeden. BWNEXT koppelt dat aan een transparant inkomensmodel waarbij 75 procent van de gerealiseerde omzet de basis vormt voor salaris, secundaire voorwaarden en bonus, uitgelegd in het 75/25-model van BWNEXT. Zo combineert de consultant ondernemend inkomen met arbeidsrechtelijke rust.

Checklist:

• Stel een actueel overzicht op van alle externe IT-inhuur met tarief, duur en inbeddingsgraad vóór de zomer van 2026
• Vraag bij elk uitlenend bureau na of het Wtta-toelating gaat aanvragen, ruim voor de deadline van 2028
• Bepaal per rol of het structureel of projectmatig is en kies de inhuurvorm daarop af

Veelgestelde vragen

Wat is de Wet VBAR en wat is ervan overgebleven?

De Wet VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties) was bedoeld als opvolger van de Wet DBA, maar is in maart 2026 teruggebracht tot één onderdeel: een rechtsvermoeden van werknemerschap bij lage tarieven. Het verduidelijkingsdeel (VBA) is geschrapt. Wat overblijft, geldt vooral voor werkenden met een uurtarief onder de €38; het kabinet hoopt dit uiterlijk 31 augustus 2026 gepubliceerd te hebben.

Geldt het rechtsvermoeden ook voor senior IT-consultants?

Het rechtsvermoeden raakt alleen werkenden met een uurtarief onder de €38, en senior IT-tarieven liggen daar doorgaans ruim boven. Maar dat betekent niet dat er geen risico is: voor IT en consultancy vormen inbedding in de organisatie en gezagsverhoudingen het echte aandachtspunt. Een hoog tarief beschermt tegen het automatische vermoeden, niet tegen de bredere toets van de arbeidsrelatie.

Wat is de Wtta en wanneer gaat die in?

De Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) gaat in op 1 januari 2027. Uitleners, waaronder IT-bureaus, mogen vanaf dan alleen arbeidskrachten ter beschikking stellen na toelating door de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt. Vanaf 1 januari 2028 mogen inleners uitsluitend samenwerken met toegelaten uitleners, wat de drempel voor losse inhuur verhoogt.

Lopen BWNEXT-consultants risico op schijnzelfstandigheid?

Schijnzelfstandigheid speelt per definitie alleen voor zelfstandigen en hun opdrachtgevers, niet voor werknemers. BWNEXT-consultants zijn in vaste dienst met arbeidscontract, sociale zekerheid en pensioenopbouw, waardoor het rechtsvermoeden en de inbeddingstoets niet van toepassing zijn. Voor opdrachtgevers is dat de arbeidsrechtelijk meest voorspelbare manier om data-, cloud- en AI-expertise in te zetten.

Hoeveel zzp'ers telt Nederland en daalt dat aantal?

In 2024 telde Nederland volgens het CBS bijna 1,3 miljoen zzp'ers als hoofdbaan, oftewel 13 procent van alle werkenden. In het eerste kwartaal van 2025 daalde dat aantal met 28.000 ten opzichte van een jaar eerder, de eerste afname sinds de meting in 2013 begon. Die daling hangt samen met de hervatte handhaving van de Wet DBA per 1 januari 2025.

Conclusie

De opvolger van de Wet DBA is in 2026 geen brede verduidelijking geworden, maar een smal rechtsvermoeden dat vooral het lage tariefsegment raakt. Voor wie senior data-, cloud- en AI-expertise inhuurt, verschuift het echte risico naar inbedding en gezag, en daar helpt een hoog tarief niet tegen. Daar bovenop komen de Wtta en de krimpende zelfstandigenmarkt, die losse inhuur duurder en kwetsbaarder maken.

De rustigste route voor langlopende, ingebedde trajecten is een consultant in vaste dienst bij een consultancy. BWNEXT levert die expertise voor complexe Data Engineering, Cloud- en AI-trajecten in Brainport en de rest van Nederland, inclusief Limburg, met werknemers in plaats van zelfstandigen en een team dat opschaalt wanneer een project dat vraagt. Begin met een actueel overzicht van je inhuur, toets op inbedding, en kies per rol bewust de vorm die de komende jaren standhoudt.